Kultura

Alfabety starożytne – fenicki, najstarszy zachowany linearny alfabet świata

Alfabet fenicki rozwinął się z alfabetu proto-kananejskiego. Wcześniej Fenicjanie pisali pismem klinowym. Najwcześniejsze znane inskrypcje w fenickim pochodzą z Byblos i datowane są na 1000 rok p.n.e. W większości publikacji naukowych podkreśla się, że było to prawdopodobnie pierwsze powszechnie używane pismo alfabetyczne. Dość często pada też teza, że powstał z potrzeb handlowych Fenicjan – działali oni wokół Morza Śródziemnego i poza nim zakładając miasta i kolonie w części południowej Europy i Afryki Północnej. Warto jeszcze mieć świadomość, że większość alfabetów ma swoje korzenie właśnie w nim.

Alfabety starożytne: Kim byli Fenicjanie?

Poszukując informacji na temat alfabetów starożytnych docieramy do fenickiego, najstarszego zachowanego linearnego alfabetu świata.

A kim byli Fenicjanie? To mieszkańcy starożytnej krainy leżącej na wschodnim wybrzeżu Morza Śródziemnego. Dla lepszego zobrazowania, gdzie dokładnie była ona położona, dodamy, że to współczesne tereny Libanu, zachodniej części Syrii oraz północnego terytorium Izraela.

Tak naprawdę nikt nie wie, kim byli najstarsi Fenicjanie. Historia potrafi jedynie powiedzieć, że w III tysiącleciu p.n.e. ludność znana jako Fenicjanie zamieszkiwała Fenicję. Historyk grecki Herodot twierdził, iż pochodzili oni znad Morza Czarnego, z kolei niektórzy z geografów epoki starożytnej byli zdania, że ich korzenie sięgają Zatoki Perskiej. Egipcjanie na swoich malowidłach przedstawiali ich w kolorze czerwonym, w podobnym stylu jak Egipcjan i Etiopów, jak wówczas przedstawiano Semitów.

Byli narodem żeglarzy i kupców starożytnych. Wieść niosła, że są to przedsiębiorczy i bardzo odważni ludzi. Byli liderami w budownictwie okrętowym, kochali żeglować i odkrywać nowe lądy. Całkiem często wśród informacji o nich można znaleźć te mówiące o tym, że starożytni Fenicjanie lub Kartagińczycy dopłynęli aż do wybrzeża Brazylii.

Najstarszym i najbardziej znanym fenickim dziełem sztuki jest Grobowiec króla Ahirama z Byblos.

Ich największym osiągnięciem i wynalazkiem zarazem było pismo alfabetyczne. Powstało ono w drugiej połowie II tysiąclecia p.n.e. na terytorium Syrii i Fenicji.

Alfabety starożytne: co wiemy na temat alfabetu fenickiego?

  • Najstarszy zachowany linearny alfabet świata,

  • zmodyfikowana wersja wcześniej istniejącego alfabetu protokananejskiego,

  • powstanie: ok. 1050 roku p.n.e.,

  • jego pojawienie się związane było najprawdopodobniej z rozwojem handlu,

  • służył do zapisu języka fenickiego,

  • poprzez pisma greckie i hebrajskie dał początek wszystkim używanym dziś współcześnie alfabetom na ternie Europy, alfabetowi arabskiemu oraz dewanagari,

  • typową rzeczą dla niego jest spółgłoskowość,

  • jest to abdżad,

  • liczba liter: 22 – występowały znaczne różnice w ich formie w różnych regionach i w różnych czasach,

  • najczęściej odczytywany od prawej do lewej,

  • do dziś dnia naukowcy nie potrafią odczytać znaczenia niektórych liter,

  • zrekonstruowany w 1904 roku przez grupę naukowców prowadzonych przez Theodora Nöldeke.